Archive for October, 2008

Cfare biznesi do te hapnit ne Shqiperi?*

(Kjo eshte nje nga temat qe pata humbur para 1 viti kur u be transferta. Po e vendos te plote me gjithe komentet sic ka qene ne Gusht 2007)

Nuk e di ne mund ta quaj sondazh ne kuptimin e mirfillte te fjales, por, per mendimin tuaj, cfare mungon ne Shqiperi per momentin? Sikur te kishit parate e duhura, cfare biznesi do hapnit?!

…une, po te kisha para do hapja nje “investment warehouse” — pak a shume si qender per agregim investimi. Ju?

  1. A shkruan:

    Investment warehouse mund ta kishe pak te veshtire; 3 shoqeri te pensioneve private qe ekzistojne tani per tani duket se kane ngecur pa shume zhvillim.

    Ne ke ndonje pajisje qe nxjerr uje nga hici apo energji nga dielli me efektivitet, sille :)


  2. gjergji shkruan:

    Fillimisht kisha vene si “p.s:” qe pergjigjet “uje” dhe “drita” s’quhen, ..po e hoqa. :)


  3. Selfmaderadio shkruan:

    energji solare, fabrike per ndertime impiantesh te energjise solare: per vete dhe per te huajt (interesi per impiantet i madh, kostoja e fuqise punetore e ulet)

    Farma-industri: shume semundje, nje popullsi qe po plaket dhe shume medikamentoze, popullsi shume e stresuar dhe depresive

    Industria ushqimore e tipit weight watcher: nje rini e obsesionuar me te bukuren.

    Industria e modes: fuqi e lire punetore, mungese e linjave lokale te modes masive, nje rini e harbuar mbas modes.


  4. tetena shkruan:

    sikur te kisha parate e duhura, do te mundohesha te mesoja shqiptaret qe ka ca gjera qe nuk duhen bere vetem per te fituar leke. P.sh te mbash rruget apo varrezat e pastra. Nejse selfi ka idera te mira veç p.sh. nuk e di sa fitimprurese eshte energjia diellore apo sa veta do te donin te hanin me djete ?


  5. gjergji shkruan:

    Tena, paraja eshte stimulues shume i mire, po u perdor sic duhet dhe aty ku korrupsioni nuk eshte problem kryesor, si ne shqiperi.

    Per varrezat, kur isha ne Montreal, po kalonim me makine afer nje varreze ku bari kishte marre dhene, dhe ky shoku qe ishte me mua m’tha qe mirmbajtesit kishin dal ne greve.


  6. ITS shkruan:

    Stripclub, Shqiperia ka sa me shume nevoje per femra nudo!


  7. E.H shkruan:

    pse duhet te shkoj te paguaj ne nje stripclub…pak femra nudo ka rruges???

    ….dhe pastaj…. plus si affinité pour pas chere….

    Selfmaderadio,

    per kete qe thua ti duhet nje kapital investimi shume i madhe….

    plus mendon vertete se shqiptaret jane gati per kesi lloj progressimi???


  8. Selfmaderadio shkruan:

    Une nuk jam ekonomiste, por po perpiqem qe nga eksperienca ime ketu ku jetoj te hedh grepat ne Shqiperi:

    PO e nis nga fundi:

    Moda: Ne zurich ka plasur nje interesim i jashtezakonshem per moden lokale. Keta jane designer te rinj por me idera qe ju flasin te rinjve. Eshte bere nje biznes i pelqyeshem. Receta eshte: idera te bukura dhe cool te fiksuara ne cilesi shume te larte. Klienti eshte studenti, i riu urban, Yupies and Dingies. Nga vizitat e mia ne Tirane me rezulton se te rinjte janete obsesionuar me veshjen por nuk ka fare fantazi. Edhe mbas 17 vjet “lirie” njerezit nuk po e gjejne dot lirine individuale. Megjithate, per tregetine ka ne Tirane nje efekt shume interesant: Po e hapi njeri nje biznes te ri, te papare, diten tjeter e ndjekin 100 te tille. NE se behen 100 desinjers qe prdhojne jo per eliten e media por per njeriun urban lind nevoja e aktivizimit te industrise tekstile. Dikush do hedhi idene e rihapjes se fabrikave te prodhimit te stofrave, pambukut, duke bere keshtu qe lenden e pare ta blinin edhe me lire nga c’e blejne tani ata pak desinjers te Tiranes. Dhe pastaj rrota rrotullohet vete. Del nga kornizat e lokalizmit dhe hidhesh pak nga fqinjet, e keshtu me radhe. Ne long term me duket nje dege me premisa.

    2. Industria ushqimore, zoti e di pse nuk investohet ne industri ushqimore ne Shqiperi. Eshte thesar e shkuar thesarit. Ekziston nje miniinfrastrukture qe mund te rivihet ne pune. Boll ta fillosh me nje dyqan te vogel qe shet sandwich, me sallate, zarzavate, te tipit te shendetshem, kos me fruta te fresketa dhe me kalori te llogaritura, e njemije gjera te tjera qe mua me duken ashiqare e qe njerezit atje nuk i shohin edhe pse nuk jane me aq te papare. Nuk te duhet shume investim per te filluar, por ne se je i zgjuar dhe ndjek zhvillimin e trendeve te shoqerise te ben te perfundosh me fabrika te medha.

    Farma idustri, po te duhet investim i madh, edhe pse ne shqiperi dikur ka pasur nje fabrike per te prodhuar aspirina (aspirina eshte miniere ari). Por mund te besh ndonje joint venture me Novartis apo Roche. Por, e vertete, ketu luhet para.

    Impiantet solare: Mendo ke nje treg gjerman (sikur te ishte vetem ky) ne ekspansion per solare. Si nuk i shkon njeriu ndermend te lidhet me ndonje firme prodhimi gjermane dhe ta kanalizoje prodhimin ne Shqiperi, ku fuqia punetore eshte e lire? Nje here qe infrastruktura futet ne shqiperi, ajo ngelet aty. Duhet pak investim por eshte nje investim qe te paguan mire ne long term. Bej nje liste se ku mund te eksportosh, dhe mos harro se njehere qe impiantet jane ne shqiperi do i hyjne ne pune edhe vendasve. Me gjithe ate diell qe ka Shqiperia, ky biznes eshte shume i leverdisshem.

    Ajaja, enderra ne diell keto te miat :DDD


  9. Selfmaderadio shkruan:

    Aktivitete te tjera:

    1. Firma me infirmiere qe ju sherbejne te semureve dhe te moshuarve ne shtepi.

    2. Firme babysiterash.

    3. Firma pastrimi, per byro apo shtepi.

    4. Hostel (me duket se ka nje hostel ne Tirane, nga nje arkitekt i ri zviceran qe eshte i martuar me nje shqiptare, e kam lexuar ne gazete para dy vjetesh)


  10. eT shkruan:

    riciklim plehrash !


  11. gjergji shkruan:

    me aq makina te vjetra sa ka shqiperia, edhe nje varreze makinash nuk eshte investim i keq.


  12. A shkruan:

    Self,

    1) Industria Shqiptare ma merr mendja se do ta kishte te veshtire te konkuronte me tekstilet aziatike nga ana e cmimit. Dakort, “time to market” do te ndihmonte goxha por s’ma merr mendja qe tregu eshte aq i perparuar.

    2) Nese restorantet shihen si industri ushqimore, atehere ajo po lulezon tashme :) Sa per industrine ushqimore prodhuese (fabrika etj) ajo ne njefare menyre ekziston tashme, Sidnej, Ajka, Lufra, EHW, KMY, Rozafa etj. ne fakt kjo industri ka nevoje per me teper ndihme qe te rritet e te kaloje fazen e punishteve qe te kapi edhe tregjet europiane ne menyre qe te kete kliente me me shume pare ne xhep dhe te kete economies of scale.

    3) Ekziston Profarma ne Shqiperi qe vazhdon te prodhoje ca gjera (e privatizuar). Industria e mbledhjes se bimeve mjeksore ekzison gjithashtu.

    4) Ngrohja diellore. Ketu jam dakort me ty vecse do kerkoj ca investim fillestar per te tranfesuar menyren e punes e diturite e perditshme.

    eT,

    Dakort por si do te nxjerresh para prej saj? Duhet te kesh kontrate me shtetin.

    Gjergj,

    Shiko se makinat e vjetra nuk shkaterrohen/groposen etj. Ato ruhen per pjese kembimi.


  13. Selfmaderadio shkruan:

    A.

    1. Per industrine tekstile, ke te drejte, Azia i ka cmimet me te uleta. Por, une besoj qe shpejt do vije edhe kunderryma dhe do kerkohet te prodhohet perseri ne vend. Nga ana tjeter American Apearal eshte nje shembull qe tregon se nuk ke nevoje te transferosh prodhimin ne Kine apo Indi.

    2. Per industrine e ushqimore e kisha fjalen per nje nish tjeter: ate te ushqimit te kontrolluar, pa yndyrna, me vitamina. Ti nuk e ke idene se sa firma start up po ngrihen ketu tek une, qe shpikin patenta ushqimesh (dhe ja shesin pastaj Nestle ;))

    Ate te plehrave e mendova edhe une, por ashtu si edhe ty, mendoj qe kjo varet nga interesi i shtetit dhe financimi i tij. Nga ana tjeter, sot lexova nje shkrim te shekulli per njerezit qe jetojne nga plehrat dhe i riqarkullojne ato, dhe pyeta: cfare dhe ku i riqarkullojne?


  14. buli3go shkruan:

    Selfmaderadio: qenke e disponuar per kete teme. Sa i perket temes, ne vitin e trete te studimeve, ne kuader te lendes Distribution and Selling kishim per detyre te benim nje plan biznesi per nje biznes i cili nuk eshte i lejuar. D.m.th. qellimi ishte, poqese shteti heq te gjitha barrierat per cfaredo lloj biznesi, ju cfare biznesi do te hapnit. Dhe une zgjodha per te hapur nje kompani per sherbime te pergjimit. Pra, jo pergjime siç ben shteti, por une do ofroja sherbime edhe per persona fizik (shembull burri deshiron t;ia pergjoj gruan, ose ngjashem). Nuk eshte fjala per zyre detektivesh.

    Pra, ky do te ishte biznesi qe do e hapja ne Maqedoni, por edhe ne Shqiperi pasiqe tema (e pergjimit) eshte aktuale ne politiken e ketushme.

    P.S. Gjergji, mund te ta dergoj ne format te shkurter punimin, por nje dite tjeter.


  15. gjergji shkruan:

    Buli, nuk jam i sigurt per ligjesin e biznesit, por jam i sigurt qe dicka e tille ekziston ketu ne USA. Mund te perdoresh sherbimet e nje detektivi privat per te pergjuar bashkshortin/en nese dyshon se ai/ajo po te tradhton.

    Ne fakt eshte nje emision ne televizor qe quhet “Cheaters” (Tradhetuesit) ku bashkshorti/ja dyshon se tjetri/a po e tradhton edhe shkojn kto t’emisionit e pergjojne per nja 2-3 dite edhe pastaj e kapin n’akt me kamera. …eshte qamet e i fort si emision se ca s’t shofin syt.

    Sidoqofte, ma dergo punimin se kam qef me e pa.

    Selfmaderadio — jam dakort me ty qe Shqiperia mund te kete sukses ne industrine tekstile dhe ushqimore. Per mendimin tim, problemi i tekstileve eshte thjeshte ceshtje brandimi. Tekstilet jane kthyer ne komoditet (jo me kuptimin “lux” si ne shqiperi), pra s’ka shume ndryshim njera nga tjetra se te gjitha jane bere pothuajse ne te njejtat fabrika diku ne Indonezi, Indi e Kine. E vetmja gje qe i ben te ndryshoj eshte marka/brandi. Jam i sigurte qe ne shqiperi ka vend per te filluar nje brand veshjesh, ..bile eshte gje qe e mendoj shpesh si, qysh, tek…etj ..edhe jam i bindur qe behet.


  16. E.H shkruan:

    Mu dha rasti te shkoja ke zyrat e doganes dhe nder te tjera bera pak muhabet per import eksporti.

    Nje nga problemet kryesore eshte taksa shteterore mbi mallat qe fut ne nje shtet, taksa varet jo vetem nga shteti ne te cilin jane prodhuar por gjithashtu edhe nga materjali, sepse produkti dhe materjali duhet te jete konforme rregullores dhe ne normat e shtetit ku hyjne.

    Ne france psh prodhimet e importuara nga Kina jo vetem jane te limituara, taksohen 25-50 % (ne mos me shume per disa produkte)

    Tani, mqse Shqiperia eshte gjithmon ne kaos, them se zoterinj keni shance te beni psilliqe te ndryshme.


  17. A shkruan:

    Self,

    1) Per tekstilet me vjen keq por i qendroj mendimit tim, po te jap 50% mundesi qe te eci thjesht per time to market :)

    2) Per industrine ushqimore, dakort por vetem per eksport. S’ma merr mendja qe do eci ne tregun vendas.

    Para ca ditesh kishte nje artikull diku per ngritjen e cmimit te qumeshtit ne BE se kishte shume kerkese ne Azi. Ne Gjermani duke qene qe s’prodhojne dot me teper (kufizime nga BE) kane filluar te investojne per ferma qumeshti jashte kufijve te BE-se. Shqiperia do te ishte ideale per kete pune por ja qe ketu…..

    Nejse, teme e mire kjo Gjergj, mbase do ta huazoj pa te drejte kthimi :)


Faktori “Diet”

Dje m’kishte kap keq per Taco Bell (sinqerisht, s’ka restorant me 1000 yje qe ja kalon.)  Ok, ushqimi nuk eshte i shendetshem, mishi eshte i cilesise se 5te, te mbysin ne djath, zarzavatet vijne te de-hidratuara qe te kene sa me shume jetgjatesi ne raft ..etj etj.  Dmth ushqimi eshte bukosje venash gjaku i paketuar bukur — por mua m’pelqen qamet!

Para meje ne rradhe ishte nje grua qe porositi:

– 3 taco (mish i grier me sallate, djath, edhe nja 2 salca, i mbeshtjellur me nje pete te trash brumi te bere me miell misri)

– 1 chalupa (si puna e taco-s vetem se brumi eshte i skuqur …mmm kolesterol 🙂  )

– 1 big beef burrito supreme (i gjo me mish t’grier, fasule, salcra ..etj)

…edhe

– 1 Diet Pepsi

M’erdhi per te qeshur kur po degjoja porosin.  Me mendjen e vet, kjo gruaja po i bie me top ushqimit, por per te racionalizuar ne mendjen e saj qe po mundohet te bej kujdes per shendetin, porosit nje Diet Pepsi.   Njeri qe punon ketu ne marketing me mua, pin rregullisht nga 4 kanace Coca-Cola Zero dhe eshte i bindur qe po ha e po pi ushqim te shendetshem.

..meqe ra fjala, dje Coca Cola dha rezultatet e tremujorit te kaluar edhe doli me fitim, pavaresisht se ekonomia nuk eshte dhe aq mire.  Eshte e cuditshme kur mendon se i gjithe biznesi i nje prej kompanive me te medha ne bote eshte shitja e ujit me sheqer.

Bli si burrat!*

Sa here me kane pyetur, cfare biznesi do hapje sikur t’hapje nje, gjithmon kam thene qe do hapja nje biznes per burrat. Jo striptiz, jo — por nje dyqan qe te jete krejtesisht i fokusuar tek burrat dhe i bazuar tek psikologjia e blerjes se mashkullit.

Ne radhe te pare, ne meshkujt (t’pakten une) e kemi vdekje t’pyesim per udhezime. Kjo spikatet kur jemi duke i dhene makines. Sa here humbasin rrugen — gje qe ndodh shpesh — nuk ndalojm t’pyesim per drejtim, por vazhdojm t’themi me bindje te plote qe e dim se ku po shkojm, po na ngatarroi kjo pema djathtas se ngjan identik me ate pemen qe eshte para ktheses qe duhet t’marrim.

Meshkujt, gjithashtu, s’e kane idene se ca madhesie kane rrobat qe veshin. S’po flas per gjera te vecanta si pallto apo kepuce — se ato gjera i blejm vet, dhe ja kemi marr doren madhesive, por po flas per te brendshmet. Shembull klasik: shkova per te blere boxer tek H&M, per te pare madhesine, e kapa nje pale nga te dyja cepat, e pash i here me sy nga larg, pastaj provova rripin tek gjatesia e belit, dhe sipas syrit tim (prej eksperti) bleva madhesi S (te vogla.) Pasi shkova ne shtepi e i provova, s’me benin. Ego ime prej mashkulli nuk me lejoj te ktheja 3 palet e tjera qe bleva — gje qe nje femer do e kishte bere pa u menduar 2 here.

Ja ku lind edhe mundesia e dyte per te perfituar nga meshkujt. Kemi ego aq te madhe, saqe edhe kur blejm gjera gabimisht, nuk i kthejme sepse nuk duam te tregojm qe gabojme. Mendo sa i ulet eshte perpjestimi i kthimit te produkteve ne nje dyqan meshkujsh. …gje qe do te thote me shume para per pronarin e dyqanit.

E treta, grate ne pergjithesi kur dalin nga shtepija e kane te planifikuar qe do shkojne ne X-dyqan e do shikojne per Y-produkt. Burrat, dalin nga shtepija me mendimin qe do shkojne te marrin femijet nga shkolla, e kthehen ne shtepi me bokse per kompjuterin apo ndonje cels anglez per te ndrruar filtrin e vajit te makines (..sigurisht kane harruar te marrin femijet nga shkolla.)

Pra, mundesija e trete — burrat jane krejt spontan. Jo spontan per te blere cdo gje, por spontan per te blere produkte te cilat do i marrin kohe ne shtepi per t’u marr me dicka tjeter qe te evitojne te bejne gjerat “jo-burrerore” si nxjerrja e plehrave, marrja e fmijve nga shkolla, futja e rrobave ne lavatrice ..etj etj.

———

* Ky artikull ka qene i shkruar per here te pare me 2 Korrik 2007, por gjate nje “upgrade” para disa muajsh humba rreth 1 vit materiale te shkruara. Disa po i gjej neper internet …ky eshte njeri.

Banka Qendrore e Xhamajkes

Banka e Xhamajkes me se fundi dha mendimin e saj rreth gjendjes ne tregjet financiare.  Shihni foton vijuese te ekranit.  “…mjaft e thithe vete, ma kalo edhe mua!”

Rreth 360 grade!

Qellon nganjehere kur ndonje mik/mikeshe me kerkon ndonje mendim rreth ndonje fushate marketingu qe po ideojne ose per te cilen kane nevoj ndonje ide.  Une i them mendimin tim, dhe shpesh shoh fytyrat qe shtremberohen sikur sapo gelltiten nje luge leng limoni.  Shtremberimi vijohet me:  “O Gjergj, po kete ide qe m’dhe ti e mendosha edhe vet une, s’kisha nevoj te te pyesja ty — une pres ndonje koncept me te thelle prej teje!”

Per nje fare kohe po vrisja mendjen.  Mos valle idet e mija jane vertet aq te cekta, apo ndoshta thjesht po u jap nje pergjigje per hir te pergjigjes?  Perfundimisht, vertet idet e mija jane te thjeshta fare.  Nuk kane nuanca te thella me lidhjen emocionale apo ngacmimit e lobit prifrontal apo hemisferes se majte a te djathte te trurit te konsumatorit.  Jane ne fakt teper te thjeshta.  Ide te tipit “..urdhero shoku/shoqja blerese, provoje vet produktin edhe vendos vet!”    Mos prit fushate mbarkombetare, spektakulare me xixa buba.  Thjesht:  ky eshte produkti, urdheroje provoje vet, ..ja edhe ku mund ta gjesh po te pelqeu dhe je i/e enteresuar ta blesh!

E shikoj qe nuk po bindesh.  Me vetvete po thua: “..po jo o Gjergj, po s’bere buje ..po s’bera pak zhurme, nuk e mer vesh njeri produktin.” Jam dakort me ty, zhurma ka lezetin e vet.  PR-i i gjithi bazohet ne zhurme, prandaj edhe thuhet “cdo lloj reklamimi (per te mire apo per te keq) eshte gje e mire.”  Por, thelbi i cdo fushate efektive reklamimi eshte thjeshtesia e mesazhit.  Warren Buffet ka si parim qe nuk investon ne asnje biznes te cilit nuk i kupton modelin e biznesit.  I njejti parim eshte edhe me konsumatorin.  Po nuk qe mesazhi i thjeshte fare, mos prit qe konsumatori te angazhohet ne fushaten tende.

Shembull tipik:  Para nja 3 vjetesh, uji Burreto (keshtu m’duket se e kishte emrin) filloi ne Shqiperi nje fushate reklamimi te tipit “teaser” (ngacmues) ku vuri neper billborde te medha nje  thes me poshtshenimin “Hapet ne Korrik 05” (s’e mbaj mend fjal per fjale …po pak a shume ky ishte.)  Ok, fushatat e tipit “teaser” une i cilesoj si fushata me xixa-buba ..qe funksionojne si puna e karremit te peshkut ..qe terheq vemendjen edhe duke terhequr filispanjen e ngacmon peshkun te kafshoj.  Problemi eshte qe po nuk qe mesazhi i thjeshte, mos prit njeri te kafshoje!  Kjo ndodhi me Burreton.  Te gjithe pane thesin, nuk e kuptuan lidhjen me shishen e ujit, edhe kujtuan se do u ktheheshin parate e fajdeve.  “Do na e hapin thesin me para te vjedhura ne Korrik” degjoje pleqt qe thonin.    Kur erdhi Korriku, billborded e seris se dyte u vune, ku thesi ishte i hapur edhe tregonte shishen e ujit qe mbante te fshehur.    Pyetje: ..ku eshte Burreto sot?!

Sikur Burreto ti kishte mbajtur gjerat te thjeshta — te perqendrohej tek “core competencies” (si mund ti them ne shqip? Kompetencat baze?), ndoshta do kishte me shume perkrahje nga publiku.

Nejse, qe te kthehem aty ku fillova.  Jam i mendimit qe sa me i thjeshte e i drejtperdrejt mesazhi aq me sukses ka fushata.  Edhe ne marketeret, jemi vet konsumatore, edhe jemi te lodhur nga bombardimet e mesazheve te ndryshme cdo sekonde.  Jemi vazhdimisht te lodhur, prandaj kemi nevoj per mesazhe te thjeshta qe s’duan shume pune per t’u kuptuar.

..pra, ne mbyllje (per ata qe u thartohet fytyra kur jap mendime): mos prisni cirk ..une vetem gjera te thjeshta fare kam.  Po deshet xixa-buba, fishekzjarre, disko-balls ..pyesni ata te Burreto-s. 🙂

Ouch!!!

Gjergji eshte mbyll n'banjo duke qajt!

Gjergji eshte mbyll ne banjo duke qajt per gjendjen e mjeruar te aksioneve dhe kompanive qe po ndjek! (referohuni tek imazhi i bashkangjitur)

Rreth konsumerizem.com

konsumerizem.com eshte blog qe diskuton kryesisht tema rreth marketingut dhe sjelljes se konsumatorit. Artikujt (c) Gjergj Dollani.