Archive for Biznesi
Trattoria Toscana (Boston)
September 2nd, 2011 • Biznesi
…per te vazhduar serine e artikujve mbi sipermarresit (entraprenuret) shqiptar, dje pata nje bisede fantastike me pronarin/kuzhinjerin e restorantit (tashme te famshem) italian Trattoria Toscana ne Boston, Z. Zamir Kociaj. Trattoria, per te pestin vit rresht u zgjodh nga revista “Boston Magazine” si restoranti me i mire Italian ne kete qytet. Zamiri, jo vetem qe eshte nje kuzhinjer i persosur, por tek ai spikat nje sens te mprehte biznesi.
E pyeta se c’e shtyu te hapte nje restorant italian ne Boston, ku numri i restoranteve te tilla eshte i pafund. Zamiri vuri ne dukje qe pavaresisht se ka plot restorante italiane, kishte nje mungese te dukshme autenticiteti. Restorantet italiane ne Boston, ne pergjithesi jane hapur nga nje gjenerate e vjeter Italo-Amerikanesh, dhe kjo reflektohet edhe neper menute e tyre. Ajo qe Zamiri do te ofronte, pra avantazhi konkurrues, ishte nje kuzhine autentike Toskane. Ai nuk ishte i interesuar te terhiqte klientelen e zakonshme te restoranteve italo-amerikane, por kerkonte te joshte nje klientele me te sofistikuar, qe ka udhetuar dhe kerkon jo vetem ushqim por edhe eksperience autentike.
Restoranti eshte i vogel, rreth 25 karrige, edhe ne kuzhine punon vetem Zamiri me dy ndihmes kuzhinjere. Mbi 60% e klienteles jane frekuentues te rregullt, dhe Zamiri shpesh del nga kuzhina i pershendet. Atmosfera eshte teper e ngrohte dhe e relaksuar. Aromat, ushqimi dhe dialogu ne italisht i kamarjereve Italian, per nje moment te transporton larg Bostonit te ftohte.
Ne marketeret shpesh themi qe “klienti eshte mbret.” Tek Trattoria Toscana”mbret” eshte eksperienca qe Zamiri kerkon te krijoj per klientin. Zamiri nuk ka frike te sakrifikoje klientin per t’i qendruar besnik eksperiences dhe atmosferes qe deshiron te projektoj. Je nje rast qe mua mu duk teper interesant:
Gjate vitit te pare te hapjes se restorantit, Zamiri vuri re qe nje pjese e mire e klienteles amerikane kerkonte Pepsi apo Koka Kola per te shoqeruar ushqimin. Zamiri u shpjegonte qe nje restorant autentik Toskan ofron vetem uje (me ose pa gaz) dhe vere. Sidoqofte, disa nga klientet insistonin ne Pepsi e Koka Kola. Zamiri vuri re se pjesa me e madhe e atyre qe kerkonin keto lloj pijesh porositnin gatime me pule. Atehere ai e hoqi pulen nga menuja. Edhe tashme, 5 vjet me pas, ne menu nuk gjen asnje gatim me mish pule.
Se fundi e pyeta se cfare i pelqen nga jeta e nje sipermarresi, dhe me tha qe eshte liria te cilen i ofron kjo jete. Ai ben ate qe ka pasjon dhe e ka vendosur vete orarin e tij te punes. Restoranti eshte hapur vetem per darke, nga ora 5:00-10:00/11:00, gje e cila i ofron atij me teper kohe te lire per t’u perqendruar tek vetja dhe familja.
Trattoria Toscana ndodhet ne lagjen “Fenway” te Bostonit, prane stadjumit historik te bejzbollit. Nese jetoni ne Boston, apo ju bie rruga ketej, gatimi i Zamirit duhet shijuar!
Gjergj Dollani per konsumerizem.com
Falas
September 1st, 2011 • Biznesi
Nje nga faqjet e internetit qe me pelqen me shume eshte Librivox.org, e cila ka nje permbledhje te gjere librash ne formatin Audiobook. Aty mund te gjesh me mijra tituj, dhe gjithcka eshte falas dhe e mbeshtetur me pune vullnetare. Per shembull, “Wealth of Nations” e Adam Smith ne iTunes apo Amazon kushton rreth $38, ndersa tek Librivox e gjen krejtesisht falas. Pra dikush, ne menyre krejtesisht vullnetare ka lexuar dhe incizuar te 5 volumet e librit dhe nuk pret asnje fare shperblimi monetar per punen qe ben. Pse? Wikipedia mbahet krejtesisht nga vullnetare te cilet kontribuojne artikuj enciklopedik rreth cdo fushe, individi apo subjekti. Cfare incentive ka dikush te harxhoje disa minuta/ore/dite per te bere dicka falas per te cilen ka plot qe paguhen (psh, ata qe shkruajne per Enciklopedine Britanika)?
Dan Arieli, ne librin e tij “Irracionalisht i Parashikueshem“ e shpjegon kete dukuri si “norme sociale.” Normat sociale jane ato gjera qe ne bejme sepse jemi qenie sociale dhe kemi deshire qe t’i perkasim nje komuniteti. Dmth, i bejme sepse na bejne te ndjehemi mire. Gjerat qe bejme per para quhen “norma tregu.” Keto dy bote nuk perputhen me njera tjetren, thjeshte per arsyje se ndikojne negativisht ne mardheniet qe kemi me njerezit e aferm. Ja te jap nje shembull, por qe e ilustron mire ndryshimin midis normes sociale dhe normes se tregut 
Nje prostitute paguhet per seks. Cfare ndodh nese ne jeten e saj private ajo dashuron nje djale me te cilin frekuentohet, dhe ky i fundit, pas seksit nxjerr kuleten per ta paguar? Dashuria (..dhe djali) fluturojne nga penxherja. Ne kete rast, norma sociale (dashurija) u nderthur me normen e tregut (seks per para) dhe i erdhi fundi mardhenies.
Nje test interesant i bere ne nje universitet u mundua te maste nivelin e produktivitetit te nje individi kur i ben gjerat falas dhe kur i ben me pagese. Dy grupeve te ndryshme njerezish iu kerkua te behej e njejta pune monotone, por njerit grup iu dha $5 per punen qe bene, kurse grupit tjeter iu kerkua qe ta benin kete pune si forme “favori/nderi.” U vu re, qe grupi i cili punoi falas pati rezultate me te larta se ai qe punoi per $5.
Nejse …se u zgjata ngaqe e fillova diskutimin, por nuk po e di se cfare qellimi kam dhe si do ta mbyll …keshtu qe po e mbyll ketu: mos i pago njerezit po kerkoja gjerat si favor, se jo vetem qe punojne me forte, por i ben edhe shok. 
Kapitalizmi eshte kriza
August 30th, 2011 • Biznesi
Nje nga lidhjet qe kam ne facebook, kishte vene kete dokumentar mbi krizen qe po shkakton kapitalizmi dhe shoqeria jone konsumeriste. Disa nga statistikat qe citon dokumentari i meposhte kane te bejne me rritjen marramendese te nivelit te varferise ne USA, ndersa 100 kompanite me te medha gjate dy vjeteve te fundit kane pasur nje rritje fitimi rreth 81% me te larte se me pare.
Dokumentari eshte rreth 1 ore e 38 minuta i gjate, por duhet pare!
Mbathjet vishen poshte pantallonave
August 24th, 2011 • Biznesi
Pse s’eshte marjuana e ligjshme? Pse s’eshte marjuana e ligjshme? Eshte nje bime natyrore qe rritet ne toke! E di cfare s’eshte natyrale? ..burra 80 vjecare me ate “mikun” perpjete. Ajo s’eshte natyrale! Por shyqyr zotit kemi ilace per kete pune. Po dedikojme te gjitha burimet mjeksore qe t’ja mbajme pleqve te ngrefem, dhe po fusim njerez ne burg per dicka qe rritet ne toke?!
E di ti, tani eshte shtuar edhe numri i ilaceve me pershkrim. Pothuajse cdo reklame qe sheh ne televizor flet per ndonje ilac te rradhes. S’shoh dot televizor per 4 minuta pa menduar qe kam rreth 5 lloje t’ndryshme semundjesh. Sa here degjon: “A coheni nga krevati i lodhur ne mengjes?” ..oh zot, edhe une e kam kete problem, mbaje shenim emrin e ilacit. Cado t’jete ajo semundja, e vuaj edhe une!
Pjesen me te madhe te kohes as s’e mar vesh se per cfare eshte reklama: ..njerez qe vrapojne neper fusha, ose duke fluturuar balona apo duke notuar ne det. Thua ti se semundja ne fjale eshte semundja e me mire n’bote. Amon mer si ta kap edhe une kete semundje?! ..se vika me i top modele edhe me i qenush t’vogel!
Duhet ta pranojme: Kemi kohe qe jemi felliqur si komb! E di ti se cili eshte rreziku shendetesor numer 1 ne Amerike? Obesiteti. Thuhet qe jemi ne mes te nje epidemie obesiteti. …epidemi sikur me qene Polio. Neper librat e historise do shkruhet nje dite “Epidemia E Madhe e Obesitetit”
- Gjyshi, si ja benit gjate Epidemise se Madhe?
- Oh, ishte e tmerrshe Xhoni, …kishte embelsira e paidhaqe gjithandej
Me e bukura eshte se askush s’po i jep drejtim se pse po shendoshemi?! Shiko si jetojme! Une rri ne makine dhe pres ne drive-thu, ne rradhe pas 15 makinave, ne vend qe te cohem e te bej 8 hapa rruge per tek banaku bosh.
Cdo ushqim eshte super i madh. A i do patatinat me te medhaja? ..do me shume? ..i do te gjitha?! Do 30 hamburgera per 5 cent mor bullafiq shk*dhat?! ..na meri, futi se ke vend ke canta mbrapa. Na! Do edhe 55 gallona Coca Cola ti shoqerosh? …vetem 3 cent me shume t’kushtojne!
Jetojme ne nje nga vendet me te pasura ne bote, por rroga minimale eshte me e ulet se c’ishte 30 vjet me pare. Ka te pa-strehe gjithandej. Nje nga keta qe jetojne rrugeve me kerkoi leke nje dite. Isha gati duke ja dhene dhe pastaj mendova “ka per t’i perdor per droge dhe alkool.” Dhe pastaj u kujtova “edhe une per ate pune do i perdor! ..pse po e gjykoj kete bastardin fakir?!”
Njerezit vdesin me gjyku fakiret e rrugeve. Per shembull, qe po t’i japesh para ata do i shperderojne kot. Dreqi ta haje, jeton ne nje kuti kartoni! Ca dreqin duhet te beje ai me parate qe merr? Ti ruaj qe te bleje nje kornize per ta varur ne mur?! T’ja fusi i vrap per ne dyqan qe t’blej nje qilim edhe nje raft CDsh?! Eshte i pa-strehe!
Dje kisha njerin qe po ecte para meje. Nji lypes i afrohet dhe i kerkon para. Ai e shikon lypesin ne sy dhe i bertet “Pse s’shkon gjen nje pune, zagar!” Njerezit gjithmone ja vejne kete ne dukje lypsave, sikur te ishte gjeja me e lehte. Lypsi ne fjale kishte veshur mbathjet mbi pantallona. ..Mbi pantallona! Ma do mendja qe rezumene nuk e ka dhe aq te fresket. Them se do hasi ca probleme gjate intervistes. Jam i sigurte qe edhe McDonalds ka rregullin qe “mbathjet vishen poshte pantallonave.” …s’po them qe e ndjekin me shume rreptesi, po ma do mendja qe do jete diku ne librin e rregullores.
Greg Giraldo
Perktheu (me disa liri kreative 
) Gjergj Dollani
Kim Kardashian padit Old Navy (“me vodhen imazhin!”)
July 28th, 2011 • Biznesi
Kim Kardashian, nje vjaze rreth te 30-tave qe ka krijuar nje brand te fuqishem rreth emrit dhe imazhit te saj, ka paditur kompanine e veshjeve Old Navy. Kardashian pretendon se ne nje fushate te fundit rekalmimi, Old Navy ka perdorur nje aktore qe i ngjan shume, ne menyre qe publiku te mendoje se Kim Kardashian mbeshtet firmen Old Navy. Kardashian insiston se kjo i ka shkaktuar rreth 15-20 miljon dollar deme.
Duke pare te dyja nga afer (shih fotografine me poshte), duket qarte qe aktorja i ngjan shume Kim Kardashian-it. Them se Kim Kardashian ka te drejte ne padine qe ka shtruar ndaj Old Navy, sidomos kur merr parasysh qe Old Navy pas shfaqjes se reklames, ka nisur mesazhe ne Twitter ku i kerkon publikut te pergjigjen nese vajza ne reklame i ngjan Kim Kardashian. Pra ka perdorur nje menyre jo te sinqerte per te reklamuar produktin e vet ne kurriz te nje “marke” tjeter.
Nga ana tjeter, lind pyetja. Nese i ngjan nje personi publik, a do te thote kjo qe nuk mund te behesh person publik sepse te padit ai tjetri?
Reklama e Old Navy-t
Reklame fantastike e comcakzit Stride
July 22nd, 2011 • Biznesi
Princi William, Kate dhe Papa John’s Pizza
April 16th, 2011 • Biznesi
E para, monarkia Angleze ka kohe qe ka vdekur (s’kam asnje fakt ku e bazoj kete konstatim, por jam 100% i bindur) …nejse. Princi William (qe per dreq ka filluar te shumtohet si i ati dita-dites) do bej dasmen e famshme keto dite, a keto jave ..s’jam i sigurte …nejse. Ajo cka doja te vija ne dukje eshte qe nuk ka ngelur kompani pa u munduar te perfitoj nga zhurma mediatike e kesaj martese.
Them se cmimin e pare e mer Papa John’s Pizza, nje franshize amerikane, e cila ka bere nje pice me portretin e dy dasmoreve. Themi qe eshte ide shume “…cheesy”
Interviste me Z. Endri Tolka, themeluesin e “startup-it” YourCampus360
April 13th, 2011 • 2 comments Biznesi, Manaxhim, Social Media
Patem fatin te intervistonim nje nga themeluesit, Z. Endri Tolka nga Tirana, qe ne keto momente po mbaron studimet per MBA ne NYU (Stern School of Business) ne New York. Qellimi i intervistes ishte te mesonim me shume rreth problemeve qe hasin kompanite e reja dhe si i ka tejkaluar ato YourCampus360.
1) Cfare eshte YourCampus360 dhe si ju lindi ideja per nje sherbim te tille?
YourCampus360 ju jep mundesine gjimnazisteve ne mbare boten te eksplorojne universitete te ndryshme ne SHBA dhe te vendosin se tek cili universitet te aplikojne. Ideja origjinale na lindi krejt rastesisht kur krijuam nje program qe te lejonte te vizitoje virtualisht qytetin e New York-ut. Duke qene se se bashku, te tre themeluesit e kompanise ishim studente ne shkolle, na shkoi mendja tek veshtiresite qe kishim per te zgjedhur nje universitet.
Na u desh pak kohe te permiresonim programin kompjuterik qe perdorim si baze, dhe filluam nga puna per te krijuar tour-e virtuale per universitetet Amerikane.
2) Kur krijon nje kompani te vogel me 2-3 partnere te tjere, eshte gjithmone e veshtire te ndash detyra. Si e vendoset se cfare roli do te luaj secili nga ju?
Tek YourCampus360 ne fillim ne nuk kishim ndarje rolesh dhe punuam se bashku per te krijuar prototipin e software-it. Me pas une me nje nga partneret e mi u fokusuam ne krijimin e nje stafi shitjesh. Kurse tani une merrem me menaxhimin e perditshem te kompanise, me financat dhe me komunikimin me klientet. Me zgjerimin e kompanise secili nga ne zgjodhi rolin per te cilin jemi me te kualifikuar per te bere.
Do te rekomandoja te gjithe atyre qe kane ndermend te fillojne nje kompani te re, te identifikojne tek vetvetja se cilat jane aftesite ne te cilat ata shkelqejne. Me pas duhet te gjesh partnere qe te kene zotesi ndryshe nga te tuat ne menyre qe grupi i menaxhereve te kompletoje njeri-tjetrin.
3) Kompanite “start-up” fillimisht hasin probleme me financimin e projektit. Cfare metode pagimi perdoret per te rekrutuar stafin e shitjeve?
Statistikat tregojne qe shume kompani “start-up” falimentojne pikerisht per probleme financiare. Per te rekrutuar stafin e shitjeve ne fillim ne perdorem nje metode pa rroge mujore por te bazuar ne perqindje te shitjeve qe ata do te arrinin. Perqindja qe ju ofruam ishte shume e larte dhe kjo ishte nje menyre shume nxitese per stafin qe na dha mundesine te mos investonim shume para qe ne hapat e para. Dhe renia e ekonomise ne 2009 na dha mundesine qe te merrnim ne pune nje staf shume te kualifikuar.
4) Cili eshte stili i juaj i manaxhimit?
Stili im i manaxhimit eshte shume i hapur. Mundohem qe t’ju jap punonjesve te mi sa me shume liri krijimtarije ne pune, por pa tejkaluar proceset dhe rregullat qe kemi vendosur per kompanine. Shume gjera jane akoma te reja per mua si manaxher dhe keshtu mundohem te mbaj nje dialog sa me te hapur me punonjesit dhe te degjoj rekomandimet e tyre. Kjo menyre i ben te gjithe punonjesit shume te lidhur mbas kompanise, ideve dhe produkteve qe krijojme.
5) Si mundoheni te qendroni mbi konkurrentet tuaja? Cfare mendoni se eshte avantazhi juaj kompetitiv?
Mendoj qe produkti jone kryesor eshte shume ndryshe nga ato te konkurrenteve tone. Gjithashtu, paketa analitike qe ne ofrojme arrin t’ju tregoje klienteve tone me shume detaje se sa i sukseshem eshte turi i universitetit te tyre. Modeli i biznesit tone eshte bazuar ne suksesin e klienteve tane, dicka qe asnje nga konkurrentet tane nuk e ben.
Me ne fund YourCampus360 eshte gjithmone nje hap perpara ne teknologjite me te reja te cilat neve ja u ofrojme klienteve tane gratis. Per shembull, disa muaj perpara ne hodhem ne treg programe per telefonat iPhone (http://itunes.apple.com/us/app/itourbrandeis/id418197217?mt=8) dhe dy javet e shkuara hodhem ne treg programe per telefonat Android te cilat mund ti gjeni tek https://market.android.com/search?q=yourcampus360&so=1&c=apps
6) Ku e shikoni YourCampus360 pas 5 vjetesh?
Shpresoj qe pas 5 vjetesh produkti jone te kete perfshire pjesen me te madhe te universiteteve Amerikane dhe nje pjese te madhe te universiteteve te huaja. Kemi filluar perhapjen ne Kanada dhe po benim bisedime per tu perhapur ne Japoni perpara se te ndodhte termeti tragjik.
7) Cfare do ti rekomandonit atyre qe kane deshire te fillojne kompanite e tyre?
Pergatituni per t’i dedikuar shume kohe projektit tuaj. Duhet te keni te qarte planin afatshkurter dhe afatgjate te kompanise qe po krijoni. Gjithashtu eshte e rendesishme te keni nje vizjon te qarte se cfare e ben projektin/idene/kompanine tuaj te ndryshme nga konkurrenca.
Komentet e Fundit